حساب جريان وجوه

حساب جريان وجوه چهارچوبي آماري است كه انواع مبادلات انجام شده با استفاده از ابزارهاي مالي را، اعم از مبادلاتي كه به‌ نحوي قرينه مبادلات كالايي بخش واقعي محسوب مي‌شوند و يا مبادلاتي كه صرفاً جنبه مبادله ابزارهاي مالي داشته و نتيجه يك مبادله غيرمالي نمي‌باشد را بين بخش‌هاي نهادي و يا اقتصاد ملي با دنياي خارج، به تفصيلي‌ترين شكل ممكن منعكس مي‌نمايد. این حساب را می­توان جزء جدایی ­ناپذیر نظام حساب­های ملی محسوب نمود. در حساب­های بخش واقعی، نقش بخش­های اقتصادی در تشکیل پس ­انداز ملی مشخص می­شود و در حساب جریان وجوه، چگونگی تخصیص پس ­اندازهای هریک از بخش ­ها در سرمایه­ گذاری ­های غیرمالی و مالی تعیین می­گردد.
در نظام حسابهای ملی ۱۹۹۳ و ۲۰۰۸، ارتباط سیستماتیک حساب جریان وجوه با بخش واقعی برقرار شد و در نتیجه این حساب در چهارچوب مرکزی جای گرفت. از نظر تطبیقی می ­توان دو حساب سرمایه و مالی در نظام حسابهای ملی را معادل حساب جریان وجوه محسوب نمود. حساب سرمایه، ارزش داراييهاي غيرمالي تحصيل شده واحدهاي مقيم (اعم از مبادله شده يا به­ حساب خود) و نيز تغيير در ارزش ويژه حاصل از پس‌انداز و انتقالات سرمایه­ ای را ثبت مي­ كند. تفاوت بین این اقلام، قلم ترازکننده حساب سرمایه محسوب می ­شود که میزان منابع باقیمانده برای مقاصد وام ­دهی یا منابعی که نیاز به وام­ گیری دارند را نشان می­دهد. از طرفی حساب مالی آخرین حساب در توالی حساب­ها است كه تراکنش‌ دارائی­های مالی و بدهی­ها را بین واحدهای نهادی ثبت می ­­نماید. حساب مالی قلم ترازکننده ­ای ندارد که به حساب بعدی منتقل شود. این حساب فقط توضیح می­دهد که خالص وام­ دهی یا خالص وام ­گیری چگونه به­ وسیله تغییر دارائی­ها و بدهی ­های مالی تحت تاثیر قرار می ­گیرد. حاصل­ جمع این تغییرات از نظر ميزان، ولی در سمت مقابل حساب، به طور مفهومی با قلم تراز کننده­ حساب سرمایه برابر است.
به ‌طور مشخص با استفاده از حساب جريان وجوه مي‌توان روشن ساخت كه واحدهاي  نهادي داراي كسري در طول دوره مالي مورد بررسي، وجوه مورد نيازشان را از كدام واحد نهادي و با استفاده از كدام ابزار تامين مالي كرده‌اند. از طرف ديگر بخش‌هاي نهادي داراي مازاد مالي، چه روش‌هايي را به ‌منظور سرمايه ‌گذاري مالي برگزيده‌اند و در نتيجه كداميك از بخش‌هاي نهادي در نهايت از اين منابع برخوردار شده‌اند.
به کمک حساب جریان وجوه می ­توان درک روشن از ساختار مالکيتي انواع دارايي‌ها و بدهي‌ها و تحولات آنها را در طي زمان به­ دست آورد و تحولات آنها را در طول زمان مورد بررسی قرار داد. همچنین، تنوع ابزارهاي مورد استفاده و سهمي که از انواع مبادلات مالي به خود اختصاص داده‌اند، نقش انواع موسسات مالي در تجهيز و تامين منابع مورد نياز واحدهاي اقتصادي، اطلاعات ارزشمندي هستند که مي‌توانند تصوير روشني ازساختار مالي اقتصاد و تعاملات بين واحدهاي مختلف نهادي را در دسترس قرار دهند.
حساب جريان وجوه به‌علت ارائه اطلاعات تفصيلي مبادلات مالي و پوشش گسترده بخش‌هاي نهادي فعال و ابزارهاي مالي مورد استفاده در اقتصاد، به‌عنوان يك مرجع اطلاعاتي پايه در تحقيقات تجربي و تجزيه و تحليل آثار سياست‌هاي پولي و مالي بر ساير متغيرهاي اقتصادي مورد استفاده قرار مي‌گيرد. با توجه به ثبت انواع مبادلات مالي در حساب جريان وجوه، اين حساب مجاري مختلفي كه سياست‌هاي كلان از طريق آنها تحقق مي‌يابد را نشان مي‌دهد. در نگاهي كلي مي‌توان گفت كه به‌ دليل ارتباط نظام‌مند حساب جريان وجوه با ساير حسابهاي كلان اقتصاد، هر گونه تغيير در يكي از متغيرهاي كلان اثرات قابل مشاهده‌اي بر جريان منابع مالي در هر يك از بخش‌هاي نهادي اقتصاد بر جاي خواهد گذاشت. با توجه به نكات مورد اشاره مي‌توان گفت كه درك عميق‌تر از شكل‌گيري و تعاملات پديده‌هاي مالي و غيرمالي در اقتصاد و به‌عبارت ديگر فهم بهتر از عملكرد كل اقتصاد ره ‌آورد مهم جداول جريان وجوه مي‌باشد.
در ایران، برای نخستين بار در سال ۱۳۵۳ تهيه و تدوین حساب جريان وجوه در بانک مرکزي، بر اساس دستورالعمل پيشنهادي سازمان ملل متحد (۱۹۶۸) مورد توجه قرار گرفت. تاريخچه انتشار جداول جريان وجوه در ايران به اولين کتاب سري‌هاي زماني حساب‌هاي ملي ايران برای دوره زمانی (۱۳۵۶-۱۳۵۱) در سال۱۳۶۰ برمي‌گردد. پس از آن، حساب جریان وجوه در سال­های ۱۳۷۳ و ۱۳۸۳ برای دوره­ های زمانی (۱۳۶۴-۱۳۵۳) و (۱۳۷۶-۱۳۵۱) منتشر گردید. سري زماني جداول جريان وجوه که دوره زماني (۱۳۸۶-۱۳۷۷) را در بر مي‌گرفت، در سال ۱۳۸۸ منتشر گرديد که در تهيه اين جداول از آمار حسابهای ملی و حساب سرمايه مبتني بر ارقام به قيمت های جاری و ثابت سال پايه ۱۳۷۶ استفاده شده بود.
در حال حاضر، جداول جريان وجوه ايران دوره زمانی (۱۳۹۳-۱۳۷۶) را شامل مي‌شود که در تهيه آن از حساب سرمايه مبتني بر ارقام به قيمت های جاری و ثابت سال پايه ۱۳۸۳ استفاده شده است. لذا با توجه هم‌پوشاني مجموعه جديد و جداول جريان وجوه انتشار يافته در مقطع قبلي، جداول جريان وجوه مربوط به دوره زماني  (۱۳۷۷-۱۳۸۶)  بر اساس اطلاعات مبتني بر ارقام به قيمت‌های جاری و ثابت سال پايه ۱۳۸۳ مجدداً مورد بازنگري قرار گرفته و به‌روز رساني شده است.
تعداد بازديدها:   38,679