جدول داده - ستانده

اگر چه در ادبيات اقتصادي تحليل داده ـ ستانده همواره با نام واسيلي لئونتيف، اقتصاددان روسي تبار آمريکايي، همراه بوده است، با اين وجود ريشه‌هاي آن را بايد در چند دهه پيش از آن، يعني در نظريه تعادل عمومي والراس جستجو کرد. بي‌شک نظريه تعادل عمومي نظريه‌اي قوي و بنيادين در دانش اقتصاد محسوب مي‌شود، اما تا آن زمان ارتباط روشني بين اين نظريه و مباحث کاربردي و تجربي وجود نداشت. در واقع هنر اصلي لئونتيف را مي‌توان تلفيق نظام‌مند نظريه تعادل عمومي با ميراث فرانسوا کنه و سنت معطوف به تجربه کينزي دانست. جدول داده ـ ستانده، که تحليل داده ـ ستانده براساس آن پي‌ريزي شده است، براي اولين بار توسط لئونتيف براي اقتصاد آمريکا ارائه گرديد. از آنجا که در اين جدول، روابط بين بخشي در اقتصاد به تفصيلي‌ترين صورت ممکن نشان داده شده بود، براي نخستين بار مطالعه ويژگي ساختاري اجزاء تشکيل‌دهنده يک نظام اقتصادي ممکن گرديد. در واقع ويژگي‌هايي نظير ارائه تصوير چند وجهي از اقتصاد و کاربردهاي متنوع آن در تجزيه و تحليل و برنامه‌ريزي اقتصادي را بايد از جمله دلايل اقبال گسترده نسبت به اين تکنيک محسوب نمود، به نحوي که اندک زماني پس از معرفي آن، بسياري از کشورها تهيه و تدوين اين جداول را در دستور کار قرار دادند. نظام حسابهاي ملي، که عهده‌دار تدوين و ارائه استانداردها و قواعد حسابداري کلان اقتصادي است را نيز بايد از وام‌داران تحليل داده ـ ستانده محسوب نمود. ويژگي سطح تفصيل اطلاعات و قابليت استخراج ترازهاي اساسي اقتصاد در سطح ملي و در سطوح بخشي و در نتيجه اثرات غيرقابل انکار آن بر ميزان دقت محاسبات ملي، موجب گرديده است که اين جداول به عنوان جزء جدايي‌ناپذير نظام حسابهاي ملي مطرح گردد، به نحوي که در نظام حسابهاي ملي، در چارچوب مرکزي گنجانيده شده است. وجود برخي نو‌آوري‌ها در شکل و اندازه جداول داده ـ ستانده، و نيز بسط آن به جداول عمومي‌تر، مانند ماتريس حسابداري اجتماعي، استفاده از تکنيک داده ـ ستانده را به ميزان قابل توجهي در عرصه تحليل و سياستگذاري اقتصادي بسط و گسترش داده است. در واقع ماتريس حسابداري اجتماعي، که بايد آن را اساس بسياري از مدل‌هاي تعادل عمومي قابل محاسبه دانست، بر پايه تکنيک داده ـ ستانده بنا شده است. به عبارت ديگر، علاوه ‌بـر آن که بخش مهمـي از ماتريس حسـابداري اجتمـاعي را جداول عرضه - مصرف يا داده ـ ستانـده اقتصـادي تشکيـل مي‌دهـد، چهارچوب محـاسباتـي و تکنيکي ايـن ماتريس نيز الهام گرفته از تکنيک داده ـ ستانده مي‌باشد٬ با اين تفاوت که ماتريس حسابداري اجتماعي، تعادل عمومي را در سطوح بسيار وسيع از اقتصاد، شامل مبادلات مالي و روابط بين نهادي در قالبي کمي منعکس مي‌سازد.
همزمان با تهیه مجموعه سری زمانی حسابهای ملی بر مبنای سال پایه (۱۰۰=۱۳۸۳)؛ تهیه جداول داده - ستانده اقتصادی سال ۱۳۸۳ نیز جهت هماهنگی و کنترل سطح تفصیل آمار حسابهای ملی در دستور کار قرار گرفت. همانگونه که قبلا اشاره گرديد در چهارچوب مرکزي سيستم حسابهاي ملي جداول داده ـ ستانده يا شکل پايه‌اي تر آن که به جداول عرضه - مصرف موسوم است مورد ملاحظه قرار گرفته و توصيه مي‌شود که حسابهاي اصلي سيستم مذکور، نظير حساب کالاها و خدمات، حساب توليد و حساب ايجاد درآمد، براساس نتايج جداول عرضه - مصرف تهيه گردد. اداره حسابهاي اقتصادي بانک مرکزي در پاسخ به نيازها و ضرورتهاي فوق، يعني بازنمايي دقيق‌تر ساختار و ساز و کار بخش واقعي اقتصاد و نيز تکميل و تدقيق ارقام براساس استانداردهاي نظام حسابهای ملی (SNA) سال ‌های ۱۹۹۳ و ۲۰۰۸، تهیه جداول عرضه ـ مصرف و داده ـ ستانده سال ۱۳۸۳ را در دستور کار خود قرار داده بود که مجموعه حاضر محصول تلاش هایی است که در این زمینه تحقق یافته است.
تجربه توليد جداول داده ـ ستانده آماري در ايران و کشورهاي ديگر نشان مي‌دهد که فرايند تهيه اين جداول پرهزينه و زمان‌بر است. علي‌رغم به کار بستن تلاش مضاعف به منظور ارائه زود هنگام مجموعه حاضر، به علت محدوديت‌هاي موجود در دسترسي به انواع منابع، نظير منابع انساني و مالي، کوتاه‌تر نمودن زمان تهيه و ارائه آن بيش از اين مقدور نبوده است.
گزارش «جدول داده ـ ستانده اقتصاد ايران» که حاوي جداول عرضه و مصرف، جدول داده ـ ستانده سال ۱۳۸۳ اقتصاد ايران و جداول پشتيبان آن مي‌باشد، از چند بخش به شرح ذيل تشکيل شده است.
     ۱- مقدمه
     ۲- زمینه های نظری جدول داده ـ ستانده 
     ۳- مراحل تدوین یک جدول داده - ستانده به صورت کلی
     ۴- نظام جديد حسابهاي ملي و جايگاه جداول عرضه و مصرف در آن
     ۵- روش‌هاي محاسبه و تدوين جداول عرضه و مصرف سال ۱۳۸۳   
     ۶- ارتباط عرضه و مصرف سال ۱۳۸۳ با طبقه بندي استاندارد بين‌المللي فعاليت‌‌هاي اقتصادي (ISIC)
     ۷- ارتباط عرضه و مصرف سال ۱۳۸۳ با طبقه بندي محصولات (CPC)
     ۸- منابع و مآخذ
     ۹- فهرست جداول
          · جدول مصرف به قيمت‌هاي خريداران (۱۰۸محصول در ۵۲ فعاليت اقتصادي)
        · جدول مصرف به قيمت هاي پايه (۱۰۸ محصول در ۵۲ فعاليت اقتصادي)
        · جدول عرضه به قيمت هاي پايه (۵۲ فعاليت اقتصادي در ۱۰۸ محصول)
        · جدول متقارن داده ـ ستانده به قيمت‌هاي پايه (۵۲ فعاليت اقتصادي)
        · ماتریس ضرایب داده مستقیم (۵۲ فعاليت اقتصادي)
        · معکوس ماتریس لئونتیف (۵۲ فعاليت اقتصادي)
        · ماتریس ضرایب ستانده مستقیم (۵۲ فعاليت اقتصادي)
        · معکوس ماتریس گُش (۵۲ فعاليت اقتصادي)
         · جدول ضرایب پیوند پسین و پیشین اقتصاد ایران

تعداد بازديدها:   58,283